Ortaöğretim Felsefe Dersi Öğretim Programı – 10. ve 11. Sınıflar Hakkında Görüş Bildirimi / FELSEFECİLER DERNEĞİ

FELSEFECİLER DERNEĞİ

ORTAÖĞRETİM FELSEFE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

10. ve 11. SINIFLAR HAKKINDA GÖRÜŞ BİLDİRİMİ

10. Sınıf Felsefe Dersine İlişkin Görüşler

  1. Felsefe dersinin 10.sınıflarda sistematik felsefe öğretim modeli şeklinde devam etmesi olumludur.
  2. 10. Sınıf müfredatının felsefe ile ilk defa karşılaşmış bir öğrenci için alt yapı oluşturmak için planlanması gerekmektedir. Bu nedenle Felsefeye giriş ve alt disiplinlere dair ünitelerin yapılandırılmasında merkezi konulara odaklanılarak temel oluşturma hedeflenmelidir.
  3. 10. Sınıflar için belirtilen programa göre oluşturulacak kitaplarda öğrencilere anlatılmasına uyumlu bir şekilde önce kavramlar, temel problemler ve görüşler sırasıyla anlatıma uygun hazırlanmalıdır.
  4. Yeni hazırlanacak ders kitaplarında P4C yöntemi uygulanacak şekilde içeriğin oluşturulması, uyaranların kavramlara ve temel problemlere uygun hazırlanması öneririz. Çünkü yeni müfredat P4C tekniği temele alınarak hazırlanmamış olduğu gözlenmektedir. Oysaki P4C yöntemi felsefe öğretiminde tüm dünyada en etkili ve öğrencilerin aktif katılımının sağlandığı bir yöntemdir.
  5. 10. Sınıf için verilen yeni müfredatın yoğunluğu ders saatleri düşünüldüğünde yeterli olmadığı gözlenmektedir. Temel kavramların verilmesi için verilen içerikle beraber metinlerin tümüne veya yeteri kadar dağıtılarak verilmesi seyreltilme fikriyle uyumlu görünmemektedir. Doğru karar temel kavramlar ve problemlerin verilmesi ile sınırlanmasıdır. Aynı zamanda metin inceleme olarak verilen metinlerin felsefe ile tanışan yeni zihinler için anlaşılma, analiz etme ve felsefeye ilişkin yatkınlık kazanmaya uygun olmadığı gözlenmiştir.
  6. Belirtilen yeni müfredat içeriğinin düzenlenmesi için öneri olarak felsefenin doğası ünitesi ile felsefe, mantık ve argümantasyon ünitelerinin birleştirilebilir olduğudur. Aynı zamanda Din felsefesinin 11.sınıf akıl inanç ünitesinde metinleri incelenebilir, Siyaset Felsefesinin de Hukuk ve Felsefe Ünitesinde metinleri incelenebilir. Böylece 10. Sınıf müfredatında bulunan zaman probleminde bir destek elde edilebilir.
  7. Yeni programda Felsefenin Doğası ünitesinin kazanımları arasında bulunan Felsefenin kesin olarak tanımlanmasına şüphe ile yaklaşır,” maddesi yerine “Felsefenin tüm filozoflarca kabul edilmiş tek ve ortak tanımı olmadığı üzerine derinlemesine düşünür” ile revize edilmelidir. Çünkü filozofların kendi sistemleri içinde doğruluk değerini tutarlılıktan alan tanımları mevcuttur.
  8. Felsefe, Mantık ve Argümantasyın ünitesi özelinde öneri olarak, zenginleştirme bölümünde bulunan çok değerli mantık, deontik mantık ve bulanık mantık içeriğinin belirtilen ders saati için fazla olduğu gözlenmektedir. Bu bakış açısından kodlama içeriğinin 10.sınıf düzeyi için felsefe ile ilişki kurmak ve uygulamak için erken olduğu bu konunun 11. Sınıf teknoloji ve felsefe ünitesine aktarılması gerektiğini öneririz. Aynı zamanda başlıkta bulunan “mantık” ifadesinin öğrencileri uzaklaştırıcı etkisi olabileceğinden eski başlık “Felsefe ile Düşünme“nin kalmasını öneririz.
  9. Yeni Programda Varlık Felsefesi ünitesinin performans metinlerine öneri olarak kazanımlarda verilen felsefi kavramlara uyumlu olarak materyalizm kavramına yönelik bir metin yerleştirilmediği gözlenmektedir. Karşılaştırmalı öğrenebilme adına materyalizm kavramına yönelik metin de yerleştirilmelidir.
  10. Yeni programda belirtilen ünite sıralamasında revize önerisi olarak bilim felsefesi ünitesi bilgi türleri sıralamasının ardından uyumlu olarak bilim felsefesi ünitesi bilgi felsefesinin ardından verilmesi sarmal ilişki içinde öğrenme gerçekleşmesi için önem arz etmektedir.
  11. Yeni programda bulunan Ahlak Felsefesi ünitesinin Öğretmen – Öğrenme Uygulamaları bölümünde bulunan “evrensel ahlak yasasının imkânı problemi” antropolojik ya da sosyolojik bir problem olan “farklı kültürlerde ahlaki olarak kabul edilen davranışlar” üzerinden tartışılmak istenmiştir. “Öğrencilerden farklı kültürlerde ahlaki olarak kabul edilen davranışları araştırmaları istenir. Araştırmadan hareketle öğrencilerin ahlaki davranışların evrenselliği üzerine tartışma yapmaları sağlanır,” ifadeleri ahlak felsefesi açısından elzem olan etik- ahlak kavramları arasındaki kıymetli ayrımı gözden kaçırma kaygısı taşımaktadır. Bu ahlak felsefesi teorik çerçevesinde kalabilmesi için farklı kültürlerdeki ahlak anlayışlarına dair tartışmanın burada bulunmaması gerektiğini önerilir.
  12. Yeni programda bulunan Ahlak Felsefesi Öğretme – Öğrenme uygulamaları bölümünde bulunan “Öğrencilere evrensel ahlak yasasının varlığını kabul eden (Sokrates, Farabi, I. Kant, J. S. Mill) ve kabul etmeyen (Epiküros, T. Hobbes, M. Stirner, J. Bentham) filozofların düşünce ve argümanlarını içeren infografik verilir,” ifadesinde J.Bentham evrensel ahlak yasasının varlığını reddeden bölümünde ele alınmıştır. Bu ele alışın bireysel bir eleştiridir. J.Bentham Ahlak ve Yasama ilkeleri metninde Utilitarizm yaklaşımının prensipleri için oluşturulmuş maddelerden ikincisinde toplumsal faydacı olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Bu nedenle J. Bentham görüşleri bakımından evrensel ahlak yasasının varlığını kabul edenlerde ele alınmasını öneririz.

11. Sınıf Felsefe Dersine İlişkin Görüşler

  1. 11. Sınıf yeni müfredatta öğrencilerin güncel problemlerle felsefe yapmaya ilişkin teşvik edildiği gözlenmesi nedeniyle olumludur. Ancak aynı zamanda teorik çerçevenin eksikliği göze çarpmaktadır.
  2. Oluşturulan yeni müfredatın hazırbulunuşlukları destekleyen sarmal yapıdan uzaklaştığı görülmüştür. Bu durum felsefi farkındalık inşasında zedelenme yaratmaktadır. Felsefi bakış açısının karar mekanizmalarına yansıması geleceği inşa etmek için oldukça kıymetlidir.
  3. Yeni programda belirlenen içeriklerin teorik bir çerçeveye oturtulmamasından kaynaklanan ölçme değerlendirmenin problemli olduğu gözlenmektedir. Bu sıkıntıların önlenebilmesi için yaygınlaştırmadan önce pilot çalışmaların yapılmasını öneririz.
  4. Yeni programda belirtilen içeriklerin güncel olanla bağ kurmaya çalışma çabası kıymetli olsa da felsefe tarihi içeriğinin lise eğitiminde çok kıymetli bir yeri olduğu gözden kaçmamalıdır. Mevcut programda bulunan felsefe tarihi içeriğinin sadeleştirilerek güncel olanla bağ kurulması önerisindeyiz. Eğer bu şekilde bir uygulama içeriği oluşturulacaksa Felsefe tarihi dersinin yanında felsefi düşünceleri uygulama dersi konulmasının daha işlevsel olacağı önerilmektedir. Bu şekilde tarihle ilişki kurulmadan felsefi kavramlarının verilmesinin güncelle bağ kurmak kaygısına hizmet etmediği unutulmamalıdır.
  5. Müfredatın yeni olması göz önüne alınırsa öğretme programı için öğrenci kitabı ile beraber öğretmen kitabının hazırlanmasına ihtiyaç olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Oluşturulacak öğretmen kitabında çocuklar için felsefe yönteminden uygulamalara yer verilmesi önerilmektedir.
  6. Yeni programda bulunan Çevre Sorunları ve Felsefe ünitesi için eklenmesi öneri: Nuran Direk’in hazırladığı Gençler için Felsefe Metinlerle Eleştirel Okuma ve Düşünme Çalışmaları kitabından İnsan Doğanın Egemeni midir? bölüm metinleri bu ünite için kullanılabilir. Aynı zamanda modern filozof Descartes’in yöntem üzerine ve Felsefenin ilkeleri metinleri de kullanılabilir. David Henry Thoreau fikirlerinden yararlanılabilir. Ekolojik tartışmalar çok yeni ve lise müfredatına indirgenecek metinlerin doğru bağlamlarla verilmesi oldukça önemlidir. Aksi takdirde sadece münazaraya indirgenen bir içerik felsefeyi münazaraya indirgemektir. Ünitenin zenginleştirilebilmesi için öneri olarak “Antroposen çağ”, “Kapitalosen Çağ”, “Türcülük”, “Ekofeminizm” kavramları ve bunlara ilişkin etik problemler ele alınabilir.
  7. Yeni programda bulunan Teknoloji ve Hayat ünitesi için 10. Sınıfta bulunan felsefi kavramları kodlama ile ödevlendirme bu içeriğe eklenebilir. Bu revize yapay zeka ve felsefe konusunun mantık disiplini temelinde incelenmesini sağlayacaktır. Aynı zamanda örnek metin olarak M. Twain’in “İnsan Nedir?”, La Mettrie’nin “Makine İnsan” kullanılabilir.
  8. Yeni programda bulunan Akıl-İnanç ünitesinin içeriğine bakıldığında Anadolu insanın Sümerlere kadar geriye giden, daha binli yıllara kadar Şaman, Zerdüştlük, Budizm, Hıristiyan kökleri de bulunmaktadır. Bu yaklaşımlarda da akıl inanç ilişkisi üzerinde durulması çok yönlülük bakımından kıymetlidir. Aynı zamanda 10. Sınıf Din felsefesi ünitesi 10. Sınıfın içeriğinin sadeleştirilmesi için bu ünitede metinleri incelenebilir.
  9. Yeni programda bulunan Edebiyat ve Felsefe ünitesi için ütopyalar konusunda zenginleştirme içeriği eklenebilir. Aynı zamanda felsefe edebiyat ilişkisi için Albert Camus eserlerinden ekleme yapılabilir.
  10. 10. Sınıf müfredatında bulunan siyaset felsefesi metin incelemeleri 11.Sınıf Hukuk Felsefesi içeriğine aktarılabilir. Aynı zamanda bu üniteyi zenginleştirmek için Platon Devlet, Hobbes Leviathan, Machievelli Prens eserleri incelenebilir. Yine bu ünite İnsan Hakları İoanna Kuçuradi ve Türkiye Felsefe Kurumu çalışmaları üzerinden incelenmelidir. Aksine bu ünitede hukuk ve felsefe gerekçelendirme vurgusu yapılmadan, öğrencilerden, bilişim suçları, insan hakları ihlalleri, fikir hakları mülkiyeti, özel hayatın gizliliği gibi güncel hukuk ve Kıbrıs, Adalar gibi uluslararası hukuk sorunlarına örnek teşkil edecek haberlerin araştırılması istenmektedir. Bu nedenle, felsefi temellendirmeden uzaklaşarak yapılan çalışmaların ölçme ve değerlendirme basamağında sorun olacaktır

Sonuç olarak, her iki seviyede felsefe dersinin devam etmesi olumlu olarak değerlendirilmektedir. Yeni öğretim programları pilot uygulama yapılmadan, ülke genelinde uygulanmamalıdır çünkü programlar incelendiğinde düzeltmelerin yapılması gerektiği görülmektedir. Lise ders programları arasında sarmal yapının korunması, örneğin 11. Sınıf felsefedeki güncel tartışma konularının niteliğini arttıracaktır. Çocuklar İçin Felsefe yönteminin lise müfredatını zenginleştirici yanları fark edilmeli ve müfredata eklenmelidir.

(30 Nisan 2024 Tarihli Felsefeciler Derneği Zoom Toplantı Görüşlerinin Toplamıdır)

Felsefeciler Derneği Adına

Yönetim Kurulu Başkanı

Selin Bektaş

Yorum Yaz